Osmanlı Devleti Kültür ve Uygarlık Çözümlü Deneme Sınavı

Osmanlı Devleti kültür ve uygarlık ünitesi, KPSS Tarih testinde en çok soru çıkan konu başlıklarından biridir. Devlet yönetimi ve divan teşkilatından tımar sistemine, ilmiye, kalemiye, seyfiye şeklindeki toplumsal düzenden medrese ve sıbyan mekteplerindeki eğitime, ordu teşkilatından önemli bilim insanlarına kadar pek çok test sorusu, gerçek sınavlarda karşınıza çıkmaktadır. 27 soruluk çözümlü deneme sınavı, ÖSYM güncel soru tarzına uygun şekilde ölçmek üzere hazırlandı. Bu deneme; KPSS Ortaöğretim, Önlisans ve Lisans adaylarının yanı sıra ÖABT Tarih ve AGS gibi öğretmenlik sınavlarına hazırlananlar için de faydalı bir tekrar ve öğrenme kaynağı özelliğindedir.

1. Reis-ül Küttap hangi yüzyıldan itibaren Divan üyesi haline gelmiştir?

A) 15. yüzyıldan itibaren
B) 16. yüzyıldan itibaren
C) 17. yüzyıldan itibaren
D) 18. yüzyıldan itibaren
E) 19. yüzyıldan itibaren

2. Osmanlı Devleti’nde ilk düzenli ordunun kurulduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Osman Bey Dönemi
B) Orhan Bey Dönemi
C) I. Murat Dönemi
D) Yıldırım Bayezıd Dönemi
E) II. Mehmet Dönemi

3. Mimar Sinan’ın ustalık eseri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şehzade Camii
B) Süleymaniye Camii
C) Fatih Camii Külliyesi
D) Selimiye Camii
E) Nuru Osmaniye Camii

4. Osmanlı döneminin en önemli taş işlemeciliği örneklerinden biri olan ve Topkapı Sarayı’ndaki süslemelerle de ünlenen sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ebru
B) Kalemkâri
C) Tezhip
D) Taş oyma (hakk)
E) Nakkaşlık

5. Osmanlı Devleti’nde Divan-ı Hümayun kararlarının kayıtlarının tutulduğu deftere ne ad verilir?

A) Tahrir Defteri
B) Tereke Defteri
C) Muhimme Defteri
D) Ruus Defteri
E) Tahvil Defteri

6. Osmanlı Devleti’nde Cuma Divanı hangi amaçla toplanırdı?

A) Yeniçeri maaşları dağıtılmadan önce
B) Eğitim ve dinî işlere bakmak için
C) Elçi kabulü için
D) Olağanüstü durumlarda
E) Düzenlenecek seferler öncesinde

7. Osmanlı Devleti’nde Müslümanlardan yaptıkları üretimin 1/10’u oranında alınan vergi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Haraç
B) İspençe
C) Öşür
D) Bennak
E) Cizye

8. Osmanlı Devleti’nde tımarlı sipahilerin savaşa giderken aldıkları isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akıncı
B) Azap
C) Cebelü
D) Beşli
E) Gönüllü

9. Osmanlı toplumsal hareketliliğinde ‘dikey hareketlilik’ kavramı neyi ifade eder?

A) Anadolu’dan fethedilen bölgelere yapılan göçleri
B) Köyden kente yapılan göçleri
C) Toplumsal tabakalar arasındaki geçişi
D) Celali İsyanları sonucu yaşanan göçleri
E) Dağılan topraklardan Anadolu’ya dönen Türkleri

10. Osmanlı Devleti’nde sadrazamın makamına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bab-ı Meşihat
B) Ağa Kapısı
C) Paşa Kapısı (Babıali)
D) Bab-ı Serasker
E) Divan-ı Hümayun

11. Osmanlı Devleti’nde şeyhülislamın makamına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Paşa Kapısı
B) Ağa Kapısı
C) Bab-ı Ali
D) Bab-ı Meşihat
E) Bab-ı Serasker

12. Osmanlı toplum yapısında yönetenler (askeri sınıf) ile yönetilenler (reaya) arasındaki temel fark nedir?

A) Yönetenler Müslüman olmak zorundadır
B) Yönetenler vergi vermez
C) Yönetilenler devlet hizmetine giremez
D) Yönetenler soydan gelir
E) Yönetilenler şehirlerde yaşar

13. Osmanlı Devleti’nde en fazla okulu olan yabancı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fransa
B) İngiltere
C) Rusya
D) ABD
E) Almanya

14. Osmanlı eyalet yönetiminde ‘Nahiye’nin yönetiminden kim sorumludur?

A) Kadi
B) Sancak Beyi
C) Naib – güvenlikten Alay Beyi
D) Kethüda
E) Beylerbeyi

15. Eyalet askerleri arasında sınırlarda yaşayan her beş haneden bir kişinin alınmasıyla oluşturulan birlikler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Deliler
B) Yörükler
C) Sakalar
D) Beşliler
E) Akıncılar

16. Osmanlı Devleti’nin ilk bankası aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bank-ı Osmani
B) Ziraat Bankası
C) Bank-ı Dersaadet
D) Bank-ı Şahane-i Osmani
E) Osmanlı Bankası

17. Aşağıdakilerden hangisi geç dönem Osmanlı saraylarından biri değildir?

A) Beylerbeyi Sarayı
B) Çırağan Sarayı
C) Dolmabahçe Sarayı
D) Topkapı Sarayı
E) Yıldız Sarayı

18. Osmanlı Devleti’nde ürünlerin devlet tekelinde toplanıp pazarlanmasına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Narh
B) Gedik
C) Yedd-i Vahit
D) İaşecilik
E) Fiskalizm

19. Osmanlı minyatür sanatının en önemli özelliklerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Perspektif kullanımına büyük önem verilmesi
B) Yağlı boya tekniğinin kullanılması
C) Perspektif kullanılmadan düz anlatım tekniği ve canlı renklerin kullanılması
D) Sadece dini konuların işlenmesi
E) Büyük boyutlu tuval resimleri şeklinde yapılması

20. Osmanlı Devleti’nde sancak sistemini kanunlaştıran padişah kimdir?

A) Orhan Gazi
B) I. Murat
C) II. Mehmet
D) III. Mehmet
E) I. Ahmet

21. Osmanlı şiirinde ‘mahlas’ ne anlama gelir?

A) Şiirin son beyti
B) Şairin şiirlerinde kullandığı takma ad
C) Şiirin ana teması
D) Şiirin ilk beyti
E) Kafiye düzeni

22. Osmanlı Devleti’nde Kapıkulu Ordusu içindeki süvarilere verilen genel isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akıncılar
B) Altı Bölük Halkı
C) Cebelüler
D) Tımarlı Sipahiler
E) Azaplar

23. Osmanlı dönemi edebiyatında ‘kaside’ türünün en önemli temsilcisi ve hiciv şairi olarak bilinen isim kimdir?

A) Bâkî
B) Fuzûlî
C) Nef’î
D) Nedim
E) Şeyh Galip

24. Osmanlı Devleti’nde toprakların boş bırakılmamasının temel sebepleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Ürün üzerinden vergi alınması
B) Üretimin tarıma dayalı olması
C) Fethedilen toprakların padişahlara ait olması
D) Tımar sisteminin işletilmesi
E) Deniz ticaretinin geliştirilmesi

25. Osmanlı çini sanatında en önemli merkez neresidir ve hangi dönemde zirveye ulaşmıştır?

A) Bursa – 14. yüzyıl
B) İznik – 16. yüzyıl
C) Kütahya – 17. yüzyıl
D) İstanbul – 18. yüzyıl
E) Edirne – 15. yüzyıl

26. Osmanlı güzel sanatlarında el yazması kitapların altın yaldızla süslenmesi sanatına ne ad verilir?

A) Hat
B) Tezhip
C) Minyatür
D) Çinicilik
E) Müzecilik

27. Osmanlı Devleti’nde başkente verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Devlet-i Aliyye
B) Devlet-i Muazzama
C) Payitaht
D) Tahtgâh-ı Kadim
E) Darü’l Mülkü Kadime

CEVAP ANAHTARI

1-D, 2-B, 3-D, 4-D, 5-C, 6-B, 7-C, 8-C, 9-C, 10-C, 11-D, 12-B, 13-D, 14-C, 15-D, 16-C, 17-D, 18-C, 19-C, 20-C, 21-B, 22-B, 23-C, 24-E, 25-B, 26-B, 27-C

ÇÖZÜMLER

1. Doğru cevap: D. Reis-ül küttap klasik dönemde Nişancının emrindeki kâtiplerin başıdır ve Divan üyesi değildir. 18. YÜZYIL’dan itibaren diplomasinin önemi artınca Dış İşleri Bakanı haline gelerek Divan üyesi olmuştur.

2. Doğru cevap: B. Osmanlıda ilk düzenli ordu Orhan Bey Döneminde kurulan yaya ve müsellemdir. Orhan Bey, yaya kuvvetlerini onluk sisteme göre oluşturdu.

3. Doğru cevap: D. Mimar Sinan’ın ustalık eseri Selimiye Camii’dir. Çıraklık eseri Şehzade Camii, kalfalık eseri ise Süleymaniye Camii’dir.

4. Doğru cevap: D. Osmanlı döneminde TAŞOYMA (hakk) sanatı; camilerin kapıları, mihrapları, minberleri ve çeşmelerinde uygulanan önemli bir sanat dalıdır. Topkapı Sarayı ve büyük camilerdeki taş işlemeleri bu sanatın en güzel örneklerini oluşturmaktadır.

5. Doğru cevap: C. Muhimme Defteri, Divan-ı Hümayun kararlarının kayıtlarının tutulduğu defterdir. Tahrir Defteri ise nişancının tuttuğu toprak kayıtlarıdır.

6. Doğru cevap: B. Cuma Divanı eğitim ve dinî işlere bakan divandır. Sefer Divanı seferler öncesinde, Ulufe Divanı yeniçeri maaşları dağıtılmadan önce, Ayak Divanı ise olağanüstü durumlarda toplanırdı.

7. Doğru cevap: C. Öşür, Müslümanlardan yaptıkları üretimin karşılığında 1/10 oranında alınan vergidir. Haraç ise gayrimüslimlerden yaptıkları üretim karşılığında 1/5 oranında alınan vergidir.

8. Doğru cevap: C. Tımarlı sipahiler savaşa giderlerken cebelü adını alırlardı. Akıncılar sınır güvenliğini sağlar, Azaplar ise bekar erkek askerlerdir.

9. Doğru cevap: C. DİKEY HAREKETLİLİK, toplumsal tabakalar arasındaki geçiştir. Osmanlı toplumunda sınıflaşma sadece yapılan işe bağlıdır; kan bağı vs. yoktur. Bu sebeple sınıflar arası geçiş mümkündür ve Osmanlı toplumu dikey hareketliliğe son derece müsaittir.

10. Doğru cevap: C. Sadrazamın makamına Paşa Kapısı veya Babıali denirdi. Şeyhülislamın makamına ise Bab-ı Meşihat denirdi.

11. Doğru cevap: D. Şeyhülislamın makamına Bab-ı Meşihat denir. Sadrazamın makamına ise Paşa Kapısı veya Babıali (Bab-ı Ali) denirdi.

12. Doğru cevap: B. Yönetenler ile yönetilenler arasındaki en büyük fark; YÖNETENLERİN VERGİ VERMEMESİDİR. Ayrıca Osmanlı Devleti’nde yönetici olabilmenin tek bir şartı vardır: Müslüman olmak.

13. Doğru cevap: D. Osmanlıda en fazla okulu olan ülke ABD’dir. İlk yabancı okul Fransız Sen Beniot Koleji, İlk ABD okulu ise Robert Koleji’dir.

14. Doğru cevap: C. Nahiye yönetiminden NAİB sorumludur; güvenlikten ise ALAY BEYİ sorumludur. Bu bilgi taşra teşkilatı şemasında yer almaktadır.

15. Doğru cevap: D. BEŞLİLER, sınırlarda yaşayan her beş haneden bir kişi alınarak oluşturulan birliklerdir. Bulundukları bölgenin korunması ile görevlidirler.

16. Doğru cevap: C. Bank-ı Dersaadet Osmanlının ilk bankasıdır ve Galata Bankerleri’nin sermayesiyle kurulmuştur. Bank-ı Osmani yabancı sermayeli ilk bankadır.

17. Doğru cevap: D. Topkapı Sarayı erken dönem saraylarındandır. Beylerbeyi, Çırağan, Dolmabahçe ve Yıldız sarayları geç dönem saraylarıdır.

18. Doğru cevap: C. Yedd-i Vahit, ürünlerin devlet tekelinde toplanıp pazarlamasıdır. Narh devletin fiyat sabitlemesi, Fiskalizm ise hazine gelirini maksimum, giderini minimum tutma anlayışıdır.

19. Doğru cevap: C. Osmanlı minyatür sanatı perspektif kullanmadan düz anlatım tekniği ile yapılır, canlı ve parlak renkler kullanılır. Kitap süslemesi olarak gelişmiş, tarihi ve edebi eserleri görselleştirmeye hizmet etmiştir.

20. Doğru cevap: C. Sancak sistemini kanunlaştıran II. Mehmet’tir. Aynı zamanda sancak sistemini kaldıran III. Mehmet, yerine Şimşirlik (Kafes Sistemi) getirmiştir.

21. Doğru cevap: B. MAHLAS, şairin şiirlerinde, özellikle gazelin son beyti olan makta’da kullandığı takma adıdır. Örneğin Mehmed Süleyman’ın mahlası Fuzûlî, Mahmud Abdülbaki’nin mahlası Bâkî’dir.

22. Doğru cevap: B. Kapıkulu Ordusu’ndaki süvarilere ‘Altı Bölük Halkı’ da denir. Bunlar Sipah ve Silahtar, Sağ ve Sol Ulufeciler ile Sağ ve Sol Gariplerden oluşur.

23. Doğru cevap: C. NEF’İ (Ömer), 17. yüzyılın en büyük kaside şairi ve hiciv ustasıdır. ‘Siham-ı Kaza’ adlı hiciv kitabındaki sert hicivleri nedeniyle IV. Murad döneminde öldürüldüğü rivayet edilmektedir.

24. Doğru cevap: E. Toprakların boş bırakılmamasının sebepleri: ürün üzerinden vergi alınması, üretimin tarıma dayalı olması ve fethedilen toprakların padişahlara ait olmasıdır. Deniz ticareti bu sebepler arasında yer almaz.

25. Doğru cevap: B. Osmanlı çini sanatının en önemli merkezi İZNİK’tir. İznik çiniciliği 16. yüzyılda, özellikle Kanuni Sultan Süleyman döneminde, karakteristik lacivert-kırmızı renk paleti ve süsleme motifleriyle zirveye ulaşmıştır.

26. Doğru cevap: B. Tezhip, el yazması kitapların altın yaldızla süslenmesi sanatıdır. Ustasına müzehhip denir. Öncüsü Kara Mahmut’tur.

27. Doğru cevap: C. Osmanlıda başkente Payitaht denilmiştir. Devlet-i Aliyye ve Devlet-i Muazzama ise devletin adlarıdır.