Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır? Saatlik Ücret ve %50 Zam
Fazla mesai ücreti, saatlik brüt ücretinizin %50 fazlasıdır. Saatlik ücreti bulmak için aylık brüt maaş 225’e bölünür. Örneğin 40.000 TL brüt maaşla saatlik ücret 177,78 TL, bir saatlik fazla mesai ise 266,67 TL brüt eder. Haftalık çalışma sözleşmeyle 45 saatin altında belirlendiyse, o süre ile 45 saat arasındaki çalışmalar %25 fazlasıyla ödenir.
Kısaca
- Haftalık 45 saati aşan her saat %50 zamlı ödenir.
- Saatlik ücret = aylık brüt ücret ÷ 225.
- Yıllık fazla mesai sınırı 270 saattir ve işçinin yazılı onayı gerekir.
- Zamlı ücret yerine her fazla saat için 1,5 saat serbest zaman da kullanılabilir.
Adım adım hesap
- Aylık brüt ücretinizi 225’e bölün. (Haftalık 45 saat × 30 gün ÷ 6 iş günü = aylık 225 saat.)
- Çıkan saatlik ücreti 1,5 ile çarpın. Bu, fazla mesainin saatlik ücretidir.
- Ay içinde 45 saati aşan haftalık sürelerinizi toplayın.
- Toplam fazla saati zamlı saatlik ücretle çarpın.
Yüzde hesabını hızlıca yapmak için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz. “A sayısına yüzde B eklenirse” seçeneğinde A’ya saatlik ücretinizi, B’ye 50 yazın; zamlı saat ücretini görürsünüz.
Örnek hesaplar
| Aylık brüt | Saatlik ücret | Fazla mesai saati | 10 saatlik fazla mesai |
|---|---|---|---|
| 33.030 TL (asgari) | 146,80 TL | 220,20 TL | 2.202,00 TL |
| 40.000 TL | 177,78 TL | 266,67 TL | 2.666,67 TL |
| 60.000 TL | 266,67 TL | 400,00 TL | 4.000,00 TL |
| 80.000 TL | 355,56 TL | 533,33 TL | 5.333,33 TL |
Tablodaki tutarlar brüttür. Fazla mesai ücreti maaşınızla birlikte bordroya eklenir ve aynı kesintilere tabi olur: SGK, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi. Fazla mesai ücreti asgari ücret istisnasından yararlanamaz, bu yüzden netiniz brütün yaklaşık %70-75’i civarında kalır. Kesin rakam için fazla mesai dahil brüt toplamı brütten nete maaş hesaplama aracına girin.
Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma arasındaki fark
| Durum | Örnek | Zam oranı |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | %50 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmede haftalık 40 saat yazıyor, 43 saat çalışıldı | %25 (40–45 saat arası) |
Haftalık 40 saat çalışan biri bir hafta 48 saat çalışırsa 5 saat %25, 3 saat %50 zamlı ödenir.
Hafta sonu ve bayram çalışması
- Hafta tatilinde (genellikle pazar) çalışma: Hafta tatili ücreti zaten maaşa dahildir. O gün çalışılırsa yapılan iş için ayrıca ödeme yapılır. Yargıtay uygulamasında hafta tatilinde yapılan çalışma fazla mesai olarak %50 zamlı değerlendirilir.
- Ulusal bayram ve genel tatil günleri: Bu günlerde çalışan işçiye, o günün ücreti zaten ödendiği halde çalıştığı her gün için bir günlük ilave ücret ödenir. Pratikte bu, o gün için ücretin iki katı demektir.
Yıllık 270 saatlik sınır işçinin onayı olsa bile aşılamaz. Gece çalışması 7,5 saati geçemez ve sağlık nedeniyle günde 7,5 saat ya da daha az çalışılması gereken işlerde fazla mesai yaptırılamaz. Hamile ve emziren çalışanlara, 18 yaş altındakilere fazla çalışma yaptırılamaz.
Fazla mesai yapmak zorunlu mu?
Hayır. Fazla çalışma için işçinin yazılı onayı gerekir ve bu onay genellikle yılbaşında ya da işe girişte alınır. İşçi bu onayı otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir. Zorunlu nedenler (makine arızası, acil iş) ve olağanüstü hallerde ise kurallar farklıdır.
Ödenmeyen fazla mesai için ne yapılır?
Fazla mesainin kayıt altına alınması gerekir. Giriş-çıkış kartları, mesai çizelgeleri, e-postaların gönderilme saatleri ve tanık beyanları ispat aracı olabilir. Fazla mesai ücretinin ödenmemesi, işçiye haklı nedenle fesih hakkı da verir ve bu durumda kıdem tazminatı alınır. Ayrıntılar istifa edince kıdem tazminatı yazımızda.
Fazla mesai alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır.
Bir haftalık örnek puantaj
Sözleşmesinde haftalık 45 saat yazan ve 40.000 TL brüt alan bir çalışanın bir haftası:
| Gün | Çalışılan saat |
|---|---|
| Pazartesi | 10 |
| Salı | 9 |
| Çarşamba | 10 |
| Perşembe | 9 |
| Cuma | 9 |
| Cumartesi | 4 |
| Toplam | 51 |
Haftalık 45 saati aşan 6 saat fazla çalışmadır. 6 × 266,67 = 1.600 TL brüt fazla mesai ücreti doğar. Ay boyunca dört hafta aynı tempoda çalışılırsa 24 saatlik fazla mesai 6.400 TL brüt eder. Yıllık 270 saat sınırına bu tempoyla yaklaşık 11 ayda ulaşılır.
Ara dinlenmeleri çalışma saatinden sayılmaz
Fazla mesai hesaplanırken öğle arası gibi ara dinlenmeleri çalışma süresinden düşülür. Kanuna göre ara dinlenmesi en az şöyledir:
| Günlük çalışma | Asgari ara dinlenmesi |
|---|---|
| 4 saat veya daha kısa | 15 dakika |
| 4 – 7,5 saat | 30 dakika |
| 7,5 saatten fazla | 1 saat |
Sabah 08:00’de girip akşam 19:00’da çıkan biri işyerinde 11 saat kalır, ama 1 saatlik öğle arası düşülünce çalışma süresi 10 saattir.
Bu yazı genel hesaplama yöntemini anlatır. İşyerinizde toplu iş sözleşmesi, denkleştirme uygulaması ya da vardiya düzeni varsa sonuç farklılaşabilir. Alacaklarınızla ilgili bir uyuşmazlık söz konusuysa bir iş hukuku avukatına danışın.
Kısmi süreli çalışanlarda fazla mesai
Haftalık 30 saat gibi kısmi süreli çalışan biri sözleşmesindeki saati aşarsa, 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma sayılır ve %25 zamlı ödenir. Örneğin saatlik brüt ücreti 150 TL olan bir yarı zamanlı çalışan haftada 34 saat çalışırsa, fazladan çalıştığı 4 saat için 4 × 187,50 = 750 TL brüt alır.
Fazla mesai hesaplama 2026’da değişti mi?
Hesaplama yöntemi değişmedi: %50 ve %25 oranları ile 225 saatlik bölen aynı. Değişen, 2026 asgari ücretiyle yükselen saatlik ücretlerdir.
Sık sorulan sorular
Fazla mesai ücreti net nasıl hesaplanır?
Önce brüt fazla mesai ücretinizi bulun ve o ayın brüt maaşına ekleyin. Ardından toplam brütü net maaş hesaplama aracına girin. İki net arasındaki fark, fazla mesainin size kalan net tutarıdır.
Fazla mesai ücreti maaşa dahil olabilir mi?
Sözleşmede “fazla çalışma ücreti maaşa dahildir” yazıyorsa, Yargıtay uygulamasına göre bu yalnızca yıllık 270 saate kadar geçerli kabul edilir. Bunu aşan fazla mesailer ayrıca ödenmelidir.
Fazla mesai yerine izin kullanabilir miyim?
Evet. İsterseniz her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmada 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilirsiniz. Bu süre 6 ay içinde ve ücretli olarak kullandırılmalıdır.
Fazla mesai ücreti kıdem tazminatına dahil edilir mi?
Hayır. Kıdem tazminatı hesabında düzenli yan haklar dikkate alınır ama fazla mesai ücreti dahil edilmez.
Saatlik ücret neden 225’e bölünerek bulunuyor?
Haftalık yasal çalışma süresi 45 saattir. Ay 30 gün kabul edildiğinde 30 ÷ 7 × 45 ≈ 193 saat eder; ama hafta tatili de ücretli olduğu için uygulamada 7,5 saatlik 30 gün, yani 225 saat esas alınır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
Kullanıyoruz'un kurucusu. İzmir'de yaşıyor; öğretmen ve yazılımcı. Kullandığı ürünleri ve günlük hayatta işe yarayan hesapları sade, kaynaklı ve dürüst bir dille anlatıyor.
Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Hakkımızda · Yayın ilkelerimiz
