Prompt Nasıl Yazılır? ChatGPT, Gemini ve Claude İçin 6 Parçalı Kalıp

İyi bir prompt, yapay zekaya işi yeni gelen zeki bir çalışana anlatır gibi anlatır: ne istediğinizi, kimin için istediğinizi, elinizdeki bilgiyi, cevabın nasıl görünmesi gerektiğini ve nelerden kaçınması gerektiğini açıkça yazarsınız. “Bana bir e-posta yaz” yerine “Kiracı olarak ev sahibime, kombinin üç gündür çalışmadığını bildiren kibar ama net bir e-posta yaz, 120 kelimeyi geçmesin” demek sonucu baştan değiştirir.

6 parçalı prompt kalıbı

OpenAI, Google ve Anthropic’in prompt rehberleri farklı kelimeler kullansa da aynı noktalarda birleşiyor: açık talimat, yeterli bağlam, istenen çıktının tarifi ve gerekirse örnek. Bunları altı parçaya ayırdık. Her prompt’ta altısının da olması gerekmiyor; ama sonuç beğenmediğinizde eksik parçayı burada ararsınız.

Parça	Soru	Örnek
Rol	Kim gibi düşünsün?	“Deneyimli bir İK uzmanı gibi davran.”
Görev	Tam olarak ne yapsın?	“Bu ilana uygun bir ön yazı yaz.”
Bağlam	Neyi bilmesi gerekiyor?	“3 yıllık muhasebe deneyimim var, SAP biliyorum.”
Örnek	Neye benzesin?	“Şu cümlenin üslubunda yaz: …”
Format	Cevap nasıl görünsün?	“3 paragraf, en fazla 200 kelime.”
Sınır	Nelerden kaçınsın?	“Abartılı sıfat kullanma, bilgi uydurma.”

Rol gerçekten işe yarıyor mu?

Rol vermek, modelin kullanacağı dili ve ayrıntı düzeyini belirler. “Bir çocuk doktoru gibi açıkla” ile “8 yaşındaki bir çocuğa açıkla” farklı metinler üretir. Yine de rol tek başına yetmez. Asıl farkı görev ve bağlamın netliği yaratır.

Aynı istek, iki farklı prompt

Zayıf prompt: “Diyet listesi yaz.”

Bu prompt’ta ne amaç, ne kişi, ne kısıt var. Model genel bir liste uydurur. Sağlık konularında yapay zekaya kişisel program yazdırmak zaten doğru değil; bu tür sorularda hekim veya diyetisyen gerekir.

Daha güvenli ve işe yarar bir örnek alalım.

Zayıf prompt: “Kombi arızası için ev sahibine mesaj yaz.”

Güçlü prompt: “Kiracıyım. Ev sahibime WhatsApp’tan gönderilecek bir mesaj yaz. Kombi 3 gündür sıcak su vermiyor, servis ‘anakart arızası’ dedi ve 4.500 TL fiyat verdi. Masrafın kim tarafından karşılanacağını kibarca sormak istiyorum. Mesaj samimi ama resmi olsun, 80 kelimeyi geçmesin, suçlayıcı ifade kullanma.”

İkinci prompt’ta rol (kiracı), görev (mesaj), bağlam (arıza ve fiyat), format (WhatsApp, 80 kelime) ve sınır (suçlayıcı olmasın) var. Model düzeltme gerektirmeyen bir metne çok daha yakın bir sonuç verir.

Prompt’unuz ne kadar uzun?

Sabit bir doğru uzunluk yok; ama pratikte tek cümlelik, 10 kelimenin altındaki istekler genelde genel ve yüzeysel cevaplar getirir. Bağlamı olan bir iş isteği çoğu zaman 40 ila 150 kelime arasında kalır. Prompt’unuzu aşağıdaki sayaca yapıştırıp bakın: kelime sayısı çok düşükse, tablodaki parçalardan hangisinin eksik olduğunu kontrol edin.

Çok uzun prompt’larda ise talimatlar metnin içinde kaybolabilir. Uzun bir belge veriyorsanız talimatı belgeden ayırın: önce “Aşağıdaki metni şu amaçla oku”, sonra metin, en sonda net görev. Uzun çıktı istediğinizde yaşanan kesilme sorununu ChatGPT kelime sınırı yazımızda anlattık.

Daha iyi sonuç için 7 alışkanlık

1. Hedef kitleyi yazın. “Lise öğrencisi”, “teknik bilgisi olmayan müşteri”, “yönetim kurulu” gibi.
2. Çıktıyı tarif edin. Madde mi, tablo mu, e-posta mı? Kaç kelime?
3. Örnek verin. Beğendiğiniz bir paragraf varsa “bu üslupta yaz” deyin.
4. Adım adım isteyin. Karmaşık işlerde önce plan, sonra metin isteyin.
5. Uydurmayı yasaklayın. “Emin olmadığın bilgiyi belirt, kaynak uydurma” cümlesini ekleyin.
6. Geri bildirim verin. “İkinci paragraf fazla resmi, daha sade yaz” gibi somut düzeltmeler yapın.
7. Başarılı prompt’ları saklayın. Sık yaptığınız işler için şablon oluşturun.

En sık yapılan prompt hataları

• Belirsiz görev: “Bunu düzelt” demek yerine neyin düzeltileceğini yazın: yazım mı, üslup mu, uzunluk mu?
• Bağlamı atlamak: Model sizin şirketinizi, dersinizi ya da müşterinizi tanımıyor. İlgili bilgiyi verin.
• Tek seferde her şeyi istemek: “Hem rapor yaz hem sunum yap hem e-posta hazırla” yerine işleri sırayla isteyin.
• Kişisel veri yapıştırmak: Örnek verirken gerçek isim ve kimlik bilgisi kullanmayın. Ayrıntılar yapay zekaya kişisel veri vermek güvenli mi yazımızda.
• Cevabı kontrol etmemek: Rakam, tarih ve kaynakları mutlaka doğrulayın.

Görsel ve müzik prompt’ları farklı mı?

Midjourney, Suno veya ChatGPT’nin görsel aracı için de mantık aynı ama parçalar değişir: konu, ortam, ışık, kamera açısı, stil ve oran. “Kedi” yerine “pencere kenarında güneşlenen turuncu tekir kedi, sabah ışığı, yakın plan, belgesel fotoğrafı tarzı” gibi betimleyici yazın. Görsel modelleri arasındaki farkları yapay zeka görsel modelleri karşılaştırması yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Gemini’ye prompt nasıl yazılır, ChatGPT’den farkı var mı?

Temel kurallar aynı. Gemini, Gmail ve Drive ile bağlıysa “@Drive” gibi ifadelerle belgelerinizi bağlama ekleyebilirsiniz. Claude ve ChatGPT’de de dosya yükleyerek aynı etkiyi elde edersiniz. Kalıbı bir kez öğrendiğinizde üç serviste de kullanabilirsiniz.

Prompt Türkçe mi İngilizce mi yazılmalı?

Güncel modeller Türkçe prompt’u iyi anlıyor. Türkçe bir metin istiyorsanız prompt’u da Türkçe yazmak çoğu zaman daha doğal sonuç verir. Teknik terimlerde ya da görsel modellerinde İngilizce prompt bazen daha tutarlı olabilir; ikisini deneyip karşılaştırın.

Hazır prompt örnekleri işe yarar mı?

Başlangıç için faydalı, ama hazır prompt’u kendi bağlamınızla doldurmadığınızda genel sonuç alırsınız. Örneği kalıp olarak kullanın, ayrıntıları kendi işinize göre değiştirin.

ChatGPT prompt oluşturucu kullanmak gerekir mi?

Gerekmez. Yukarıdaki ipucundaki gibi ChatGPT’nin kendisinden isteğinizi daha net bir prompt’a çevirmesini isteyebilirsiniz. Ayrı bir araca kişisel bilgi girmeden aynı sonucu alırsınız.

Kaynaklar

• OpenAI Yardım Merkezi: Prompt mühendisliği için en iyi uygulamalar
• Google AI for Developers: Prompt tasarım stratejileri
• Anthropic: Net ve doğrudan talimat verme